Oficijalni partner

inter sport i terzo teretana
Terzo teretana
znojenje

Znojenje i uloga znojenja za naše tijelo


Znojenje je prirodan način prirodne termoregulacije ili samo-hlađenja tjela, bilo da toplota potiče od mišićnog rada ili pre-stimulisanih nerava.

Prosječna osoba ima 2,6 miliona znojnih žlijezda u koži. Najviše ih je na stopalima (oko 250,000!), a najmanje na leđima.

Znojne žlijezde se nalaze na cjelom tjelu – osim usana, bradavica i genitalnih organa. Nalaze se u sloju kože koji se naziva dermis, zajedno sa nervnim završecima, folikulima dlake itd…

Postoje dva tipa znojnih žlijezda – ekrine i apokrine.

Ekrine – su najbrojnije, i nalaze se po cjelom tjelu, posebno na šakama, stopalima i čelu.

Apokrine – uglavnom se svode na predio ispod pazuha i analnu-genitalnu regiju. Obično se završavaju folikulima dlake pre nego porama.

Ova dva tipa žlijezdi se razlikuju u veličini kao i u sastavu znoja koji proizvode. U poređenju sa apokrinim žlijezdama, ekrine žlijezde su manje, aktivne su od rođenja (apokrine postaju aktivne samo u pubertetu), proizvode znoj koji ne sadrži protein i masne kiseline.

Mi se znojimo konstantno, čak i kada to ne primećujemo. Znojenje je prirodan način oslobađanja suvišne toplote, koja je produkt metabolizma i aktivnosti mišića. Količina znoja zavisi od emocionalnog stanja i fizičke aktivnosti. Znoj može biti proizveden kao odgovor na nervnu stimulaciju, visoku temperaturu vazduha, i vježbanje.

Niska produkcija znoja (odmor, niska temperatura) – ćelije reasorbuju većinu natrijuma i hlorida iz tečnosti. Ovo se događa zato što ima dovoljno vremena za reapsorpciju. Takođe, voda je reapsorbovana osmotski. Tako da ne izlazi puno znoja van. Takođe, ovaj znoj je nešto drugačiji – ne sadrži puno natrijuma i hlorida, i ima više kalijuma.

Visoka produkcija znoja (vježbanje, visoke temperature) – ćelije nemaju dovoljno vremena da reasorbuju natrijum i hlor iz primarne sekrecije. Tako da puno znoja izlazi na površinu kože. Koncentracija natrijuma i hlorida je duplo veća, i kalijuma čak i 20% više.

Znoj proizveden u apokrinim znojnim žlijezdama nastaje na isti način. Ipak, znoj iz apokrinih žlijezda takođe sadrži i proteine i masne kiseline, što mu daje i žućkastu ili mliječnu boju. Ovo je razlog zašto ponekad fleke na odjeći ispod pazuha mogu da budu žućkaste boje. Znoj sam po sebi nema miris, ali kada bakterije na koži i dlaci metabolišu proteine i masne kiseline, one proizvode neprijatan miris. Ovo je razlog zašto se dezodoransi i anti-perspiranti stavljaju ispod pazuha umjesto na cijelo tjelo.

Maksimalni volumen znoja koju osoba koja nije adaptirana na vrelu klimu proizvodi je otprilike 1 litar po satu. Ono što je iznenađujuće, ako se preselite u predio sa vrelijom klimom kao što su npr američke pustinje, ili tropski predjeli, sposobnost proizvodnje znoja će se povećati i do dva do tri litra po satu u toku od 6 nedelja! Ovo se smatra maksimalnom količinom koja se može proizvesti.

Kada voda iz znoja pređe u paru, ostavlja soli (natrijum, hloride i kalijum) na vašoj koži i to je razlog zašto je znoj slanog ukusa. Gubitak velike količine soli i vode iz vašeg tjela može brzo da dovede do dehidratacije, što može dovesti do problema sa cirkulacijom, bubrezima i toplotnim udarom. Tako da je jako važno da unosite dovoljno tečnosti kada vježbate ili ste napolju na visokim temperaturama. Sportska pića takođe sadrže soli koje se gube tokom znojenja. Kao što smo već pomenuli, znojenje je odgovor na emocionalno stanje. Tako da kada ste nervozni, uplašeni ili anksiozni, povećava se aktivnost simpatičkog nervnog sistema kao i sekrecija epinefrina u adrenalnim žlijezdama. Ove supstance djeluju na znojne žlijezde, posebno na dlanove i predio ispod pazuha, proizvodeći znoj. Takođe možete osjetiti “hladan znoj”. Takođe, povećana aktivnost simpatičkog nervnog sistema rezultuje u promjeni električne otpornosti, što čini bazu za testove poput detektora laži.

Previše znojenja – obično na dlanovima ili predjelu ispod pazuha koje nije emocionalnog porjekla, je često vrlo neprijatno. Uzroci nisu skroz otkriveni, ali razlozi mogu biti hormonski disbalans (npr menopauza kod žena), prevelika aktivnost tiroidne žlijezde (tiroidni hormoni podižu metabolizam i proizvodnju toplote), određena hrana i lijekovi (npr kafa, kofein), suvišna aktivnost simpatičkog nervnog sistema. Svakako, ova stanja se mogu liječiti.

Tokom intenzivnog vježbanja može se izgubiti od dva to šest posto tjelesne težine, a najviše znojenjem. Stoga je veoma važno piti dovoljno tečnosti dok vježbamo.